*Hejnał*
Codziennie z ratuszowej wieży trębacz gra hejnał Zamościa.
Jednak gra go tylko na trzy strony świata.
Obyczaj to gdzie indziej nie spotykany.
I bardzo dawny, bo ma ponad 400 lat.
Jest prawie pewne, że hejnał grano w trzech kierunkach od początku założenia miasta. Dlaczego Jan Zamoyski tak postanowił? Dlaczego melodia hejnału nie płynie na zachód?
W różnych materiałach można spotkać różne wytłumaczenie tego osobliwego faktu.

• Jedni twierdzą, że hetman tworząc ordynację (czyli jakby suwerenne państwo) i jej stolicę w Zamościu ze szlachecką fantazją konkurował ze stolicą w Krakowie, że wielki i dumny magnat miał ambicje państwowe i nie chciał pozdrawiać stolicy Polski.
• Inne wytłumaczenie, to rywalizacja między akademiami. Otóż podobno profesorowie Akademii Krakowskiej nazywali Akademię Zamojską "szkołą", chcąc w ten sposób podkreślić, że tylko uczelnia w Krakowie jest godna miana "akademii". Urażony w swej ambicji Zamoyski na Kraków więc się "wypiął".
• Z osobliwym sposobem grania hejnału niektórzy wiążą śmierć Samuela Zborowskiego. Został on schwytany i ścięty w Krakowie z rozkazu kanclerza Jana Zamoyskiego. Wyrok wykonano na mocy listownego porozumienia z królem, ale bez sądu. Szlachta była wstrząśnięta, obrażona takim postępowaniem, na sejmikach krzyczano o Zamoyskim głośno i gniewnie.

Czy to wydarzenie spowodowało, że później hetman nie ubiegał się o tron Polski, że zrodziła się w nim niechęć do Krakowa?

• Na pewno nieprawdziwe są pogłoski o zatargu z Krakowem o armaty.

Do dziś można na Wawelu oglądać działo z napisem po łacinie "Panu Janowi Zamoyskiemu (...) dla pamiątki zyskanych dobrodziejstw miasta Ryga". Zamojski arsenał ma tylko tego działa gipsową replikę.
Plotka głosiła, że armaty zostały pożyczone przez Kraków, nie zostały zwrócone, hetman się obraził i zakazał grania hejnału w kierunku Krakowa.
Jednak armata na Wawel trafiła dopiero po II wojnie światowej, z Zamościa zaś została wywieziona (do Dęblina a potem Warszawy) po kasacie twierdzy w 1866 roku.

• Znawcy tematu mają inne wytłumaczenie "okrojonego" hejnału. Zamość od początku swego istnienia ma trzy bramy (Lubelską, Lwowską, Szczebrzeską) i tylko z tego powodu hejnał jest grany właśnie w kierunku tych trzech bram.

Jednak czy ta racjonalna interpretacja wyklucza "antykrakowską"? Bo niby dlaczego hetman bramy krakowskiej nie kazał zbudować? =http:/zdjecia.wonder.pl/albums/album25smiley_sie_kr_ci_ma_y.gif
Na forum gazeta.pl Paolopaolo pisał: w Sukiennicach zauważyłem, że w przybytku tym, na jego sklepieniu widnieją herby niemal wszystkich większych miast w Polsce, oprócz Zamościa! Pewnie to za ten hejnał co w kierunku Krakowa u nas się nie gra =http:/zdjecia.wonder.pl/albums/album25smiley_sie_kr_ci_ma_y.gif